وزارت يافت ، اما از عقل و تدبير بىبهره بود ، و چنان كه مورخين نقل كرده‌اند ، مقام وزارت را با تقديم رشوه و هديه و با صرف پول به دست آورده بود . سرانجام به امر سنجر اموالش مصادره و چندى بعد نيز وفات يافت . تفنگچى آقاسى شاه عباس براى اينكه از قدرت قزلباشان بكاهد دسته‌اى منظم تفنگدار نيز از روستاييان و رعاياى ولايات و اعراب خوزستان و غيره ايجاد كرد كه مثل غلامان شاهى از خزانهء دولت مواجب مىگرفتند . رئيس اين دسته را تفنگچى آقاسى مىگفتند . او مسئوليت تمام كارهايى را كه مربوط به تفنگچيان بود ، از تعليم و تربيت افراد و جمع‌آورى ايشان در مواقع جنگ و پرداخت مواجب آنان برعهده داشت . تفنگچىباشى از مناصب مهم ارتش عصر زنديه كه در عصر شاه عباس و بنابر توصيه « آنتونى شرلى » نضج گرفت . اينان دستهء پياده ارتش را تشكيل مىدادند و نقش اساسى را در پيروزيها ايفا مىكردند . تقويم نام هر دستگاه تقسيم زمان به سال ، ماه ، هفته ، و روز و نيز ؛ دفتر يا جدولى مشتمل بر اين تقسيمات يا تقسيماتى مشابه آنها . همهء دستگاههاى قراردادى حساب زمان در تحليل نهايى مبتنى بر امور متناوب طبيعى و دوره‌هاى گردش طبيعى است ، از قبيل حركت وضعى زمين به دور محورش ، گردش ماه به دور زمين و گردش زمين به دور خورشيد . مردم بدوى كه زندگى را از طريق شكار به سر مىبردند متوجه بازگشت موسمى بعضى از امور عادى طبيعى ، كه از سالى به سال ديگر به ترتيب ثابتى تكرار مىشود گرديدند . اين امر منشأ تشخيص « فصل » ها يا موسمها گرديد ( مانند موسم يخگشاد ، موسم شكوفه ، موسم جفتگيرى پرندگان ، و غيره در نزد بعضى اقوام بدوى ) . ابتدايىترين نوع تقويم ساليانه مركب از دوره‌هايى از چنين موسمهاست . اما در واقع بايد گفت كه تاريخ تقويم از زمانى شروع مىشود كه انسان به حال ماندگارى به زراعت پرداخت و نتيجتا متوجه شد كه موسم بذرافشانى به فواصل منظم همه ساله باز مىگردد . سپس به شمردن عدهء ايام بين دو موسم متوالى بذرافشانى پرداخت . ماه‌هاى قمرى از نخستين پيشرفتهايى كه در حساب زمان حاصل شد اتخاذ دورهء گردش قمر بود . تقويم البلدان نام كتابى در جغرافيا ، به عربى ، از ابو الفدا ( 672 - 732 ه . ق . ) . اين كتاب معروف مشتمل است بر يك مقدمه ( در كليات جغرافيا ) و 28 قسمت ، كه هريك به سرزمينى ( از جمله خوزستان ، فارس ، كرمان ، سجستان ، طبرستان و مازندران و قومس ، خراسان و غيره ) تخصيص دارد . در هر قسمت ، پس از توصيف عمومى سرزمين مورد بحث ( مرزها ، خصوصيات طبيعى ، تقسيمات سياسى و نژادى ، آداب و رسوم ، ابنيه ، جاده‌هاى عمده و غيره ) ، جداولى مشتمل بر مختصات جغرافيايى شهرها و اطلاعات مفيد ديگر مىآيد . تأليف كتاب در 721 ه . ق . به پايان رسيد ، و اين كتاب جايگزين آثار پيشينيان گرديد .